Tijdens de presentatie werd ook aandacht besteed aan de gevaren van misinformatie op sociale media. Zo signaleren de onderzoekers een groeiend pronatalistisch geluid dat onjuiste informatie over anticonceptie verspreid. Deze beweging verzet zich tegen het gebruik van anticonceptie als middel om het aantal geboortes te reguleren. 

Tegelijkertijd winnen pseudowetenschappelijke initiatieven rondom natural familiy planning aan populariteit. Slechts negen Europese landen beschikken over een door de overheid beheerde website met betrouwbare informatie over anticonceptie. Volgens de opstellers van de atlas is dat onacceptabel in een tijdperk waarin desinformatie zich snel verspreidt. 

De atlas laat een duidelijke kloof zien tussen West- en Oost-Europa. Landen als Frankrijk, Verenigd Koninkrijk, Portugal, Luxemburg en België scoren hoog. Zij voeren beleid dat erop gericht is om laagdrempelig toegang tot anticonceptie te bevorderen. En Nederland? Op dit moment staat Nederland op de tiende plaats achter landen als Ierland, Zweden, Slovenië en Albanië.  

Onderaan de lijst staan landen als Polen, Rusland, Turkije, Hongarije en Slowakije. Dit komt door restrictief overheidsbeleid en een gebrek aan ondersteuning voor anticonceptiezorg. Ook worden er meer barrières opgeworpen en is de toegang tot betrouwbare publieke informatie beperkt. In sommige landen wordt evidence-based online informatie zelfs actief geblokkeerd of verwijderd. 

De atlas laat een duidelijke kloof zien tussen West- en Oost-Europa. Landen als Frankrijk, Verenigd Koninkrijk, Portugal, Luxemburg en België scoren hoog. Zij voeren beleid dat erop gericht is om laagdrempelig toegang tot anticonceptie te bevorderen. En Nederland? Op dit moment staat Nederland op de tiende plaats achter landen als Ierland, Zweden, Slovenië en Albanië.  

Er zijn ook positieve ontwikkelingen zichtbaar. In Oostenrijk lopen pilotprojecten waarbij gratis anticonceptie na gestructureerde counseling wordt onderzocht. In Polen mogen apothekers inmiddels noodanticonceptie verstrekken zonder dat daarvoor eerst een afspraak met een arts nodig is. 

In het Verenigd Koninkrijk kunnen vrouwen bovendien rechtstreeks via de apotheek starten met orale anticonceptie, zonder tussenkomst van de huisarts. 

De atlas doet verschillende aanbevelingen om de toegang tot anticonceptie te verbeteren:  

• Breid de dekking van long-acting reversible contraception (LARCs) en noodanticonceptie in nationale zorgsystemen uit  

• Zorg voor gratis en laagdrempelige anticonceptiecounseling 

• Versterk publieke gezondheidsplatforms met betrouwbare en begrijpelijke informatie over anticonceptie 

• Monitor nieuwe technologieën, zoals AI en fertility-tracking apps 
• Besteed structureel aandacht aan anticonceptie in de postpartumperiode 

Die verantwoordelijkheid nemen wij ook actief op ons. Zo ligt onze focus sterk op het verspreiden van betrouwbare en toegankelijke informatie. Via ons socialmediakanaal Hormoonvrij werken we samen met verschillende zorgverleners om kennis te delen en misinformatie tegen te gaan. Daarnaast stonden we dit jaar op de Negenmaandenbeurs om vrouwen te informeren over anticonceptie in de postpartumperiode.

In samenwerking met de makers van Dokters Vandaag zijn we bovendien gestart met het TikTok-kanaal Gynaecologie Vandaag (later ook via Instagram), met als doel een bredere doelgroep te bereiken met betrouwbare informatie over anticonceptie en andere gynaecologische onderwerpen.

Voor zorgverleners in de anticonceptiezorg onderstreept deze atlas vooral het belang van goede counseling en betrouwbare informatie. Juist in een landschap waarin patiënten worden blootgesteld aan uiteenlopende – en niet altijd juiste – bronnen, blijft de rol van de zorgprofessional essentieel. Het blijven ontwikkelen en aanscherpen van counselvaardigheden is daarbij onmisbaar.

Wil je je counselvaardigheden opfrissen en verdiepen? Dan is de Counselbijeenkomst een waardevolle aanvulling voor je praktijk.

Bronnen:  

• How Accessible is Contraception in Europe in 2026? | EPF
• CCInfoEU_A3_EN_2026_FEB22.indd